|
«سرانجام این رویاها را در عالم حقیقت لمس کردم، بی آن که با کسی جز با خود
مسابقه دهم.
اسب ها هرگز با هم مسابقه نمی دهند. ما انسان ها هستیم که آن ها را به مسابقه
می کشیم.اسب ها هنگامی که آزاد و سر مستند به سرعت بادها می دوند.
زنبورهای عسل نیز از هم پیشی نمی گیرند، همگی از گل ها کام دل برمی گیرند. و در
پایان نیز کمتر از شهد گل نمی آفرینند. بال های یک پرنده با هم رقابت نمی کنند
که به پروازش درآورند، و پرندگان نیز در یک دسته و در زمان پرواز از هم جلو نمی
زنند، ولی همه ی آن ها به اوج می رسند.
ما انسان ها نیز گله وار آفریده نشده ایم که با هم مسابقه ی زندگی دهیم، ما تک
تک به وجود آمده ایم تا زیست کنیم و به اوج های لایتناهی برسیم»
این سخنان نادر خلیلی است که با تمام وجود خود به آن ایمان داشت. خلیلی مبتکر
خانه های سرامیکی در سال 1315 در تهران متولد شد و بالاخره بعد از کشیدن مرارت
های بسیار وطی کردن مراحل مختلف زندگی در روز چهارشنبه یازدهم اسفند ماه 1386
در کالیفرنیا و دور از وطن چشم از جهان فرو بست و در روز سه شنبه بیست و یکم
اسفند ماه در تهران به خاک سپرده شد. وی تحصیلات و تجربیات خود را در ایران،
ترکیه و امریکا کسب کرد.
نادر خليلي، نامي آشنا است؛ يعني آنها كه با معماري سر و كاري داشتهاند
او را خوب مي شناسند؛ شخصيتي درويش مسلك كه ترجيح ميدهد
به جاي وارد شدن در رقابتهاي
رايج در تلاش منفرد خود براي تجلي بخشيدن به ايدههايش
به سر ببرد. خليلي 27 سال با معماري خاك و خشت ايران درگير بود، به جرات ميتوان
گفت كه در معرفي اين نوع از معماري، مهمترين نقش را داشت. پیش از این جزو
مهمترین اخبار خبرگزاريها
و نشريات بود. او برنده يكي از پرافتخارترين جايزههاي
معماري جهان و پرافتخارترين
جايزه معماري در جهان اسلام، جايزه معماري آقاخان بود.
خليلي در بيش از 20 سال حضور مداوم خود در ايالات متحده، در بنيادها و مؤسسات
مختلف (كه اكثراً هم خودش بنيانگذار آنها بود. ) مثلGeltaftan,
SCI-
و مؤسسه هنر و معماري خاك كاليفرنياCal-
و... همواره دغدغه معماري خاك را داشته و در يك كلام عشق خود را به عظمت بازگشت
به عناصر ديرآشناي فرهنگ شرقي - ايراني (آب و باد و خاك و آتش) به اثبات
رسانيده بود؛ او هم شرق و هم غرب را خوب ميشناخت.
حضور خليلي در ايران را ميتوان
دوران آموختن از آموزههاي
معماري بومي ايران دانست؛
آنچه كه موجبات تعهد هميشگياش
به عناصر اربعه (آب، باد، خاك، آتش) به عنوان اصول لايتغير معماري مخصوص او بود
و به دنياي معماري ارائه شد. طبع لطيف خليلي (به شهادت ترجمه و تفسيرهايش از
اشعار حضرت مولانا) در تلفيق با نوع نگاه او به معماري، او را مبدع سنتي نو در
(معماري خاك) كردهاست
كه هر چند به ظاهر با تجليات فنآورانه
عصر حاضر سنخيت ندارد، ولي در معنا، ترجمان روزآمد جستاري است كه او به عنوان
راه حلي فرهنگيساختاري
براي عرصههايي
خاص از ساختوساز
ارائه مي داد.
(ابرخشت) به راستي بسيار ساده است! همه چيز تقريباً در محل تأمين ميشود
و نيروي متخصص هم لازم نيست؛ مصالح خاك است و كيسه شن و سيم خاردار. كيسههايي
كه طويلتر
از كيسههاي
معمولي (مثلاً كيسه برنج قبل از بريده شدن) هستند با خاك پر ميشوند،
البته سيمهاي
خاردار در بين اين نوارهاي فتيلهاي
كيسه شن، نقش اتصالات را بر عهده دارند و نيروهاي كششي و جانبي را خنثي ميكنند.
خليلي از سال 1982، مدير برنامه پژوهشي معماري درSCI-Arc
كاليفرنيا بود و از سال 1986 مدير و بنيانگذار
بنيادGeltaftan
و انستيتوي هنر و معماري خاك كاليفرنيا(Cal-Earth)
بود.
خلیلی درباره ی جایزه ی آقا خان توضیحاتی داده بود که در اینجا نقل قول می شود:
«اين جايزه را شايد بتوان مشهور ترين جايزه معماري جهان دانست كه از بيش از 20
سال گذشته و سالهاي
سال است به كارهايي داده ميشود
كه داراي اثري ويژه علي الخصوص در جهان اسلام هر 3 سال يكبار به عدهاي
داده ميشود؛
بحث (ابرخشت) نيز دو سال پيش نامزد اين جايزه شده بود و در اين مدت داوران
رقابت مشغول آثار نامزد شده بودند، با من تماس گرفته شد و من مدارك مربوطه را
ارسال كردم و به خصوص موضوع چهار عنصر آب، باد، خاك و آتش كه خمير مايه انديشه
ابرخشت است براي داوران بسيار جالب توجه بود كه نهايتا با مراجعه به پروژه هاي
اجرا شده با اين روش در سراسر جهان و بررسي ميداني، شايسته دريافت جايزه تشخيص
داده شد».
«در اصل اين جايزه نيز تأييدي است بر راهي كه 30 سال است آن را تعقيب ميكنم؛
من پيش از اين نيز جايزه انستيتو معماران ايالات متحده و تقدير نامه سازمان ملل
را نيز چند جايزه ديگر را دريافت كرده ام و جايزه آقا خان نيز در ادامه كارم به
لحاظ اينكه مويد بر درست بودن انديشه است و در عين حال در همه جا نام ايران و
معماري ايران برده ميشود
ارزشمند است».
لازم به ذکر است
همزمان با زلزله هولناک بم ، نشریه الماس در شماره 9 و 10 (پاییز و زمستان 1382) زندگی
نامه و نظرات
پروفسور
نادر خلیلی را با عنوان تنها دویدن منتشر ساخت.
فصلنامه الماس در
گذشت
پروفسور
نادر خلیلی را به عموم مردم ایران تسلیت می گوید.
|
